Trường: Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UET)
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Hoàng Minh Khôi
I. Nghiên cứu chính sách sử dụng AI trong môi trường học thuật
1.1. Tóm tắt chính sách và quy định liên quan tại VNU
Hiện tại, Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) và trường Đại học Công nghệ (UET) luôn đề cao tính liêm chính học thuật. Dù các văn bản pháp quy mới nhất đang liên tục được cập nhật để bắt kịp tốc độ phát triển của Trí tuệ Nhân tạo (GenAI), tinh thần chung về đạo đức học thuật vẫn được quy định rõ ràng trong các quy chế đào tạo tín chỉ và nội quy sinh viên. Cụ thể, mọi hành vi sao chép ý tưởng, dữ liệu, hoặc đoạn văn (bao gồm cả nội dung được hỗ trợ bởi AI) mà không trích dẫn nguồn đều bị coi là đạo văn và vi phạm kỷ luật. AI nên được sử dụng như công cụ hỗ trợ tìm tài liệu, sửa lỗi ngữ pháp hoặc gợi ý ý tưởng; phần hiểu bài, chọn lọc và hoàn thiện vẫn phải do sinh viên thực hiện.
1.2. Nhận định cá nhân
So sánh với các trường đại học lớn trên thế giới (như MIT hay Stanford), chính sách hiện tại của các trường đại học tại Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển giao, thiên về việc nâng cao nhận thức hơn là cấm đoán hoàn toàn. Theo quan điểm cá nhân, đây là một hướng tiếp cận đúng đắn. Việc cấm AI là bất khả thi và đi ngược lại xu thế công nghệ, đặc biệt là với sinh viên khối ngành công nghệ. Thay vì ngăn cấm, nhà trường cần có các hướng dẫn chi tiết về cách trích dẫn AI chuẩn mực (như APA hoặc IEEE), đồng thời thay đổi hình thức đánh giá (tăng cường vấn đáp, bảo vệ đồ án) để đo lường năng lực thực sự của người học thay vì chỉ chấm điểm dựa trên văn bản nộp.
II. Thực hiện nhiệm vụ học tập với sự hỗ trợ của AI
2.1. Mô tả nhiệm vụ
Nhiệm vụ: Tổng hợp lý thuyết, lập dàn ý và xây dựng tài liệu ôn tập hệ thống trên Notion cho học phần "Cấu trúc dữ liệu và Giải thuật" (Data Structures and Algorithms - DSA), cụ thể là phần thuật toán sắp xếp (Sorting Algorithms).
Công cụ AI sử dụng: ChatGPT (OpenAI, phiên bản GPT-4o).
2.2. Ghi chép quá trình tương tác (Prompt & Output)
2.3. Đánh giá, chỉnh sửa và tích hợp
Đánh giá: Đầu ra của AI rất nhanh và cấu trúc tốt. Tuy nhiên, ở phần ví dụ Quick Sort, AI giải thích quá dài dòng ở các bước không hoán đổi, gây nhiễu thông tin khi đưa vào tài liệu ôn tập nhanh. Mã C++ sử dụng thư viện chung <bits/stdc++.h> thay vì các thư viện cụ thể, không đúng với chuẩn code an toàn được dạy trên lớp.
Chỉnh sửa: Tôi đã lược bỏ các bước mô tả thừa trong văn bản của AI, chỉ giữ lại các mốc thay đổi trạng thái mảng quan trọng. Trong mã C++, tôi thay thế thư viện, viết lại phần comment bằng tiếng Việt theo cách hiểu của mình và thêm các câu lệnh cout để in mảng sau mỗi bước đệ quy nhằm phục vụ việc debug trực quan.
Tích hợp: Các bảng so sánh và lý thuyết đã chỉnh sửa được đưa trực tiếp vào hệ thống Notion cá nhân dưới dạng các khối Toggle List để dễ dàng ôn tập theo phương pháp Spaced Repetition (Active Recall).
2.4. Trích dẫn việc sử dụng AI
Toàn bộ phần mã giả và bảng so sánh độ phức tạp thời gian trong tài liệu Notion được tổng hợp với sự hỗ trợ của mô hình ngôn ngữ lớn. Trích dẫn theo chuẩn APA 7th Edition:
OpenAI. (2026). ChatGPT (Phiên bản GPT-4o) [Mô hình ngôn ngữ lớn]. https://chat.openai.com/
III. Phân tích các vấn đề đạo đức liên quan đến AI trong học thuật
3.1. Ranh giới giữa hỗ trợ hợp lý và gian lận học thuật
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở "quyền làm chủ tri thức". Hỗ trợ hợp lý là khi sinh viên dùng AI như một người hướng dẫn (tutor): yêu cầu giải thích một khái niệm khó, tạo outline báo cáo, hoặc tìm lỗi sai trong đoạn code. Ở đây, sinh viên vẫn phải đọc, hiểu, chọn lọc và ra quyết định cuối cùng. Ngược lại, gian lận học thuật xảy ra khi sinh viên vượt qua ranh giới này, dùng AI để làm thay toàn bộ bài: sao chép nguyên văn toàn bộ bài luận, báo cáo hoặc nộp mã nguồn được tạo với sự hỗ trợ của AI mà không hiểu cơ chế hoạt động của nó. Hành vi này phá vỡ hợp đồng đánh giá năng lực giữa nhà trường và sinh viên.
3.2. Vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn
Khi dùng công cụ AI, sinh viên cần chú ý đến vấn đề nguồn dữ liệu và bản quyền nội dung. Tôi cho rằng cách sử dụng phù hợp là đọc kết quả như một gợi ý ban đầu, sau đó tự diễn đạt, kiểm tra lại bằng tài liệu đáng tin cậy và ghi nhận cách dùng công cụ nếu nó ảnh hưởng trực tiếp đến bài nộp.
3.3. Tác động đến quá trình học tập và phát triển kỹ năng
Về mặt tích cực, AI giúp cá nhân hóa lộ trình học, giải đáp thắc mắc 24/7 và đẩy nhanh tốc độ nghiên cứu. Tuy nhiên, nguy cơ lớn nhất là "sự xói mòn tư duy phản biện" (Critical Thinking Erosion) và "ảo giác về năng lực". Nếu lạm dụng AI để giải quyết mọi bài tập lập trình hay toán học, não bộ sinh viên sẽ mất đi cơ hội rèn luyện khả năng tư duy logic qua quá trình "thử và sai" (trial and error). Khi đối mặt với các bài toán thực tế phức tạp không có sẵn trên mạng, hoặc khi bước vào phòng thi không có Internet, sự phụ thuộc này sẽ dẫn đến sự sụp đổ về mặt kỹ năng chuyên môn.
IV. Bộ nguyên tắc cá nhân về sử dụng AI có trách nhiệm
Dựa trên các phân tích đạo đức trên, tôi tự thiết lập bộ 6 nguyên tắc cốt lõi khi sử dụng AI trong suốt quá trình học tập tại VNU-UET:
AI là Người hướng dẫn, không phải Người làm thay: Chỉ sử dụng AI để giải thích khái niệm, gợi ý hướng đi hoặc tìm lỗi; tuyệt đối không dùng AI để tạo ra toàn bộ sản phẩm cuối cùng.
Luôn kiểm chứng chéo (Fact-Check): AI có thể tạo ra "ảo giác" (hallucination). Mọi số liệu, trích dẫn học thuật, hoặc kiến thức chuyên ngành do AI cung cấp đều phải được đối chiếu lại với giáo trình hoặc tài liệu chính thống.
Minh bạch và khai báo: Luôn ghi rõ nguồn AI (tên mô hình, phiên bản, nhà phát triển) và mô tả cách thức ứng dụng công cụ đó trong bài tập lớn/báo cáo theo chuẩn trích dẫn.
Không nhập dữ liệu nhạy cảm: Tuyệt đối không đưa các dữ liệu chưa công bố của phòng lab, mã nguồn bản quyền của công ty/trường học, hoặc thông tin cá nhân lên các công cụ AI công cộng.
Làm chủ kết quả cuối cùng: Tôi phải hiểu rõ 100% từng dòng chữ, từng dòng code có trong bài nộp của mình và sẵn sàng bảo vệ/giải thích chúng trước giảng viên bất cứ lúc nào.
Bảo vệ tư duy phản biện: Trước khi hỏi AI một bài toán khó, phải tự suy nghĩ và phác thảo hướng giải quyết trong ít nhất 15-30 phút. Không để AI lấy đi đặc quyền được "tư duy" của não bộ.
V. Infographic: Sử dụng AI có trách nhiệm trong học thuật
🎓 6 NGUYÊN TẮC VÀNG:
SỬ DỤNG AI TRONG HỌC THUẬT
(Học thông minh hơn - Đạo đức hơn)
Kết luận: Gian lận AI mang lại điểm số tạm thời, nhưng lấy đi năng lực vĩnh viễn.
--- Hết báo cáo ---
Nhận xét và nâng cấp nội dung
Bài 6 cần được xem như cam kết cá nhân về liêm chính học thuật: dùng AI để học tốt hơn, không dùng AI để che giấu năng lực thật.
Bộ nguyên tắc 6 điểm giúp phân biệt rõ hỗ trợ hợp lý và gian lận, đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân khi dùng công cụ AI công cộng.
